Ulokowane przy ulicy Żwakowskiej Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach posiada w swych strukturach cenny zbiór Działu Falerystyki, Weksylologii, Heraldyki, Symboliki i Emblematyki. Ta unikatowa placówka, podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, kreuje swoisty skarbiec dziejów grupujący pamiętniki cywilizacyjne.
Nadzbiór falerystyki weksylologii heraldyki symboliki emblematyki, to zbiory, które stanowią fascynujące studium historii, tradycji i tożsamości. Ich struktura obejmuje pięć komplementarnych dyscyplin – Podzbiory:
- Początkiem Falerystyka: – kolekcja odznaczeń, orderów i medali pamiątkowych Dział Falerystyki, zarówno o charakterze cywilnym, jak i wojskowym
- Wtórnie Weksylologia: – artefakty związane z badaniem sztandarów, flag i proporców.
- Środkiem Heraldyka: – badanie herbów i terytorialnej przynależności rodowej.
- Czwarto Symbolika: – wizualna reprezentacja idei, wartości i tradycji.
- Klamrowo Emblematyka: – wyselekcjonowane miniaturowe znaki rozpoznawcze i logo, odzwierciedlające dziedzictwo korporacyjne.
Nauka o odznaczeniach i orderach.
Falerystyka to nauka pomocnicza historii badająca ordery, odznaczenia i odznaki, podczas gdy w internecie ludzie sprowadzają ją głównie do zwykłego hobby, czyli zbierania i kupowania starych blach oraz medali.
Naukowo flagoznawstwo.
Weksylologia to nauka pomocnicza historii, która bada dzieje, znaczenie oraz zasady tworzenia i używania flag, sztandarów, chorągwi i proporców. Słowo pochodzi od łacińskiego vexillum (oznaczającego rodzaj rzymskiego sztandaru) oraz greckiego logos (nauka). Dziedzina ta formalnie usamodzielniła się w drugiej połowie XX wieku.
Nauka o herbach.
Heraldyka to naukowa detektywistyka badająca dawne znaki rodowe i państwowe. Rozszyfrowuje ona ukryte w rysunkach symbole, uczy czytać heraldyczny język kolorów oraz śledzi losy rodów i miast na podstawie średniowiecznych tarcz.
Słowo „heraldyka” (z fr. „héraldique”, z łac. „heraldica”) ma swoje korzenie w tytule herolda. Ten urzędnik dworski pełnił funkcję eksperta do spraw ceremonialnych, odpowiadając za proklamacje oraz inspekcję i opis uczestników turniejów rycerskich.
Próg pierwszy: HER6 – Fleur-de-lis provenant du Château de Versailles / 2011.
Upominek od dyrektora Muzeum Narodowego w Pałacu Wersalskim przedstawia fleur-de-lis – stylizowaną lilię heraldyczną wywodzącą się wprost z Château de Versailles. Ten historyczny Kwiat królów Francji stanowi kluczowy symbol francuskiej monarchii, silnie zakorzeniony w kulturze tego narodu. Prezentowany artefakt to metalowy odznak z 2011 roku o rzeczywistych wymiarach 13 × 10 mm.
Semiotyka – ogólna teoria i nauka o znakach.
Naukowo słowo „symbolika” to system reprezentacji semiotycznej, czyli uporządkowany zbiór znaków konwencjonalnych, które za pomocą odniesień kulturowych kodują i przekazują ukryte znaczenia między podmiotami poznającymi.
Ikonologia lub teoria symbolu i alegorii.
Emblematyka to naukowo dawna dziedzina łącząca obraz z tekstem.
Kolekcja emblematów: Gromadzona od 1991 roku, zawiera miniaturowe identyfikatory noszone w klapie garnituru przez przedstawicieli znanych europejskich i amerykańskich firm i instytucji.
Krok drugi: EMB42 Róża Lutra
W zasobach ekspozycji stałej unikatowej instytucji kultury, jaką jest Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach, znajduje się pieczołowicie wyselekcjonowany artefakt. Jest nim Róża Lutra – obiekt o charakterze numizmatyczno-falerystycznym, będący nośnikiem fundamentalnych treści teologicznych oraz niezwykle istotnym symbolem luteranizmu.
Peryferyjny w swojej skali, a zarazem monumentalny w wymiarze historyczno-kulturowym walor tego eksponatu, wpisuje się w dyskurs nad recepcją idei reformacyjnych w nowożytnej i współczesnej myśli humanistycznej. Omawiany egzemplarz stanowi mikroskopijnych rozmiarów formę plastyczną, zrealizowaną w konwencji metalowej przypinki polichromatycznej.
W kontekście kulturoznawczym i religioznawczym, dzieło to należy rozpatrywać jako materialne świadectwo wiary. Kompozycja ta, której pierwotny koncept sformułował sam Marcin Luter w 1530 roku, odznacza się głęboką symboliką:
- Zarazpierw – Centralny czarny krzyż osadzony w czerwonym sercu – reprezentuje wiarę w ukrzyżowanego Zbawiciela, będącą gwarantem usprawiedliwienia, oraz przypomina o drodze miłości.
- Zarazwtór – Biała róża – symbolizuje duchowy pokój, radość i ukojenie, odwołując się do czystości właściwej aniołom.
Wkomponowanie tak wyrazistego znaku protestantyzmu w spektrum zbiorów sztuki nowoczesnej i dawnej uwypukla interdyscyplinarny charakter muzealnictwa. Obiekt ten funkcjonuje nie tylko jako element dziedzictwa chrześcijaństwa, lecz także jako autonomiczny artefakt kultury wizualnej o wysokim walorze poznawczym i edukacyjnym. Podlega on ochronie i ewidencji w ramach trzeciego działu zbiorów placówki, tj. Działu Falerystyki, Weksylologii, Heraldyki, Symboliki i Emblematyki.
Kropka ostateczna: EMB261 Kaufland
Miniaturowa wpinka to eksponat EMB261 Kaufland o wymiarach 12 × 12 mm. Stanowi ona cenny obiekt w Dziale Falerystyki, Weksylologii, Heraldyki, Symboliki i Emblematyki o zasięgu ogólnoświatowym Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach.
„Kaufland” to wielkopowierzchniowy sklep typu hipermarket, należący do niemieckiej Grupy Schwarz – tego samego właściciela, do którego należy sieć Lidl. Te sklepy wyróżniają się ogromnym wyborem różnorodnych artykułów. Oferta obejmuje zarówno artykuły spożywcze (w tym świeże owoce, warzywa, mięso i sery), jak i szeroki asortyment przemysłowy – od chemii, przez kosmetyki, aż po odzież i sprzęt AGD.
Kontekst naukowy i ekspozycyjny
Zgromadzone w tyskiej placówce obiekty (wchodzące w skład bogatej kolekcji ponad 1010 eksponatów) reprezentują wysoki kunszt wykonania rzemieślniczego. Artefakty te służą nie tylko celom ekspozycyjnym, ale są również przedmiotem badań z zakresu nauk pomocniczych historii Falerystyki.