Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach

Lodowisko

Ze względu na sposób tworzenia i utrzymania tafli, obiekty te dzielimy na dwie główne kategorie:

Naturalne: Wykorzystujące naturalne zbiorniki wodne lub zamrożone podłoże, których funkcjonowanie ściśle zależy od panujących warunków atmosferycznych (temperatury powietrza poniżej 0°C).
Sztuczne: Zaawansowane technologicznie obiekty inżynieryjne wyposażone w instalacje chłodnicze. Umożliwiają one utrzymanie lodu w stanie stałym nawet przy dodatnich temperaturach.

Imprezy na lodowisku:

Podział imprez sportowych zależy od technologii przygotowania tafli (wymuszone chłodzenie vs. naturalne zamarzanie), która determinuje fizyczne parametry lodu. Ograniczenie termodynamiczne (ΔT) definiuje współczynnik tarcia i nośność podłoża, warunkując organizację poszczególnych dyscyplin.

Imprezy na lodowiskach sztucznych (zmechanizowanych)

Sztuczne mrożenie (często w układach zamkniętych z glikolem) pozwala na rygorystyczną kontrolę parametrów kryologicznych (temperatura, gęstość, grubość i chropowatość lodu). Obiekty te są zazwyczaj zadaszone, co eliminuje wpływ czynników atmosferycznych.

Na tych obiektach odbywają się:

Hokej na lodzie: Międzynarodowa Federacja Hokeja na Lodzie (IIHF) wymaga stabilnej tafli o optymalnej twardości i małym współczynniku tarcia. Ponieważ te cechy oraz warunki gwarantują precyzję dynamiki krążka, a także zapewniają pełne bezpieczeństwo zawodników.
Łyżwiarstwo figurowe – konkurencje solowe, taneczne oraz jazdy synchroniczne. Precyzja skoków i piruetów wymaga idealnie gładkiego lodu. Ponadto konieczna jest jego specyficzna temperatura, wynosząca od –5°C do –3°C.
Short track (łyżwiarstwo szybkie na krótkim torze) – wymaga lodu o wysokiej gęstości, ścinanego specjalnymi maszynami (rolbami), aby wytrzymał ogromne obciążenia punktowe podczas dynamicznych wiraży.
Curling – Światowa Federacja Curlingu (WCF) wymaga tafli o idealnym wypoziomowaniu i rygorystycznie kontrolowanej temperaturze na całej powierzchni (ok. –4°C do –5°C), co umożliwia odpowiednie tarcie i właściwą trajektorię granitowych kamieni.

Imprezy na lodowiskach naturalnych

Tafle naturalne powstają przez zamarzanie wód powierzchniowych (jeziora, zatoki) lub wylewanie wody na ubity śnieg przy ujemnych temperaturach powietrza. Ich cechami fizycznymi są gradienty grubości lodu, wysoka wrażliwość na insolację (promieniowanie słoneczne) oraz ograniczenia nośności dynamicznej.

Na tych obiektach organizowane są:

Bandy (hokej na rosyjski/olimpijski) – Międzynarodowa Federacja Bandy (FIB) sankcjonuje turnieje na wielkich taflach (zbliżonych wymiarami do boiska piłkarskiego). Ze względu na powierzchnię, mecze te odbywają się niemal wyłącznie na otwartych, naturalnych lodowiskach.
Bieg łyżwiarski na długich dystansach (Maratony łyżwiarskie) – rozgrywane na zamarzniętych akwenach wodnych (np. w Holandii – klasyczny Elfstedentocht, czy szwedzkim Vikingarännet).
Żeglarstwo lodowe (Iceboating) – wyścigi ślizgów lodowych napędzanych siłą wiatru. Te dyscypliny wymagają bardzo grubego, naturalnego lodu i olbrzymich przestrzeni wolnych od infrastruktury (band).
Skijöring i wyścigi zaprzęgów (na zamarzniętych akwenach) – dyscypliny łączące sporty motorowe lub maszerów z końmi i psami, które wymagają rozległych, naturalnych i zaśnieżonych lub zlodowaciałych przestrzeni.

Z pozycji Muzeum: organizacja wydarzeń na tafli lodu.

Z perspektywy globalnego Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach, funkcjonującego jako kapsuła czasu, lodowisko wpisuje się w nurt wydarzeń promujących interakcję człowieka ze środowiskiem (co ilustrują projekty dotyczące topniejących lodowców), gdzie ładunek emocjonalny i precyzja ruchu są kluczowe. Taka unifikacja sztuki mikroskali i dynamiki ludzkiego ciała na lodzie otwiera zupełnie nowe możliwości poznawcze.

Najbardziej znane lodowiska na świecie to kultowe miejsca, które przyciągają miliony turystów nie tylko świetnymi warunkami do jazdy, ale przede wszystkim spektakularną architekturą i wyjątkową atmosferą.

Oto zestawienie najsłynniejszych z nich, podzielone na kategorie:

Kultowe lodowiska / lodowisko miejskie i filmowe

The Rink at Rockefeller Center (Nowy Jork, USA) – absolutny klasyk i jedno z najbardziej rozpoznawalnych lodowisk na świecie. Położone na Manhattanie, tuż pod słynną, gigantyczną choinką bożonarodzeniową. Pojawiło się w dziesiątkach hollywoodzkich filmów (np. Kevin sam w Nowym Jorku).
Wollman Rink w Central Parku (Nowy Jork, USA) – kolejne nowojorskie lodowisko-legenda. Oferuje niezwykły kontrast między taflą lodu, otaczającymi ją drzewami parku a górującymi w tle drapaczami chmur Manhattanu.
Somerset House Ice Rink (Londyn, Wielka Brytania) – lodowisko zaaranżowane na neoklasycystycznym dziedzińcu XVIII-wiecznego pałacu. Słynie ze stylowego oświetlenia, wieczornych imprez z DJ-ami oraz luksusowej atmosfery.

Spektakularne lodowiska / lodowisko w Europie

Wiener Eistraum (Wiedeń, Austria) – gigantyczny „Wiedeński Marzenie Lodowe” usytuowany tuż przed urokliwym, neogotyckim Ratuszem. To ogromny kompleks połączonych ze sobą lodowych ścieżek, które wiją się przez rozświetlony park.
Ice*Amsterdam (Amsterdam, Holandia) – zlokalizowane na placu Museumplein, tuż przed słynnym budynkiem Rijksmuseum. Ślizgający się mogą podziwiać miniaturową wersję tradycyjnego holenderskiego mostu wznoszącego się nad taflą.
Lodowisko na wieży Eiffla (Paryż, Francja) – wyjątkowa, mniejsza tafla montowana sezonowo na pierwszym piętrze najsłynniejszego zabytku Paryża (na wysokości ok. 57 metrów), oferująca niezwykły widok na stolicę Francji.

Największe naturalne lodowiska / lodowisko świata

Rideau Canal Skateway (Ottawa, Kanada) – wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO kanał, który zimą zamienia się w największe naturalnie zamarzające lodowisko na świecie. Ma długość blisko 8 kilometrów i służy mieszkańcom nie tylko do rekreacji, ale też jako codzienna droga do pracy.
Jezioro Bajkał (Syberia, Rosja) – najgłębsze jezioro świata zimą zamienia się w gigantyczne, naturalne lodowisko o krystalicznie czystym lodzie, na którym widoczne są spektakularne pęknięcia i pęcherze powietrza.