{"id":3426,"date":"2026-04-14T12:17:00","date_gmt":"2026-04-14T10:17:00","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/?p=3426"},"modified":"2026-07-23T12:47:45","modified_gmt":"2026-07-23T10:47:45","slug":"tychy-wielobarwne-dzielnice-pulsujaca-natura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/?p=3426","title":{"rendered":"Tychy \u2013 wielobarwne dzielnice, pulsuj\u0105ca natura"},"content":{"rendered":"\n

Dla jedynego w swoim rodzaju Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach, Tychy s\u0105 pulsuj\u0105cym mikrokosmosem \u2013 przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej zgie\u0142k dynamicznie rozwijaj\u0105cego si\u0119 miasta harmonijnie przeplata si\u0119 z o\u017cywczym, zielonym oddechem natury.<\/span><\/h2>\n

\"Tychy<\/p>\n\n

Tychy \u2013 wielobarwne dzielnice, pulsuj\u0105ca natura<\/strong> to kola\u017c kontrast\u00f3w, gdzie rytm nowoczesnego miasta idealnie wsp\u00f3\u0142gra z koj\u0105c\u0105 zieleni\u0105. Przez pryzmat mikroskopijnych dzie\u0142 z pozaplanetarnego<\/span><\/a> Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach<\/span><\/a> dostrzegamy co\u015b wi\u0119cej: niezwyk\u0142\u0105 harmoni\u0119. To przestrze\u0144, w kt\u00f3rej wielkomiejska energia spotyka si\u0119 z wolno\u015bci\u0105 natury, tworz\u0105c jedyny w swoim rodzaju pejza\u017c.<\/span><\/p>\n\n

Struktura w harmonii z natur\u0105. Podzia\u0142 administracyjny nowoczesnych Tych\u00f3w.<\/h3>\n

Tychy<\/span><\/a>, miasto na prawach powiatu w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim, posiadaj\u0105 unikaln\u0105 struktur\u0119 osadnicz\u0105. Ich wsp\u00f3\u0142czesny podzia\u0142 opiera si\u0119 na uk\u0142adzie 17 oficjalnych dzielnic (jednostek pomocniczych gminy) oraz wielkoskalowym, historycznym podziale urbanistycznym, b\u0119d\u0105cym sztandarowym przyk\u0142adem polskiego modernizmu.<\/p>\n\n

1. Dzielnice (Jednostki Pomocnicze Gminy)<\/h4>\n

Tychy s\u0105 oficjalnie podzielone na 17 jednostek pomocniczych. S\u0105 to obszary o zr\u00f3\u017cnicowanej genezie \u2013 od dawnych wsi folwarcznych po nowoczesne tereny mieszkaniowe:<\/p>\n

    \n
  • Cielmice<\/strong><\/li>\n
  • Czu\u0142\u00f3w<\/strong> to niegdysiejsza, spokojna i zielona dzielnica Tych\u00f3w, granicz\u0105ca m.in. z Katowicami (Kostuchn\u0105) oraz by\u0142\u0105 fabryk\u0105 celulozy. Charakteryzuje si\u0119 lu\u017aniejsz\u0105 zabudow\u0105, unikalnym osiedlem robotniczym z dawnych lat oraz bezpo\u015brednim dost\u0119pem do teren\u00f3w le\u015bnych.<\/li>\n
  • Glinka<\/strong><\/li>\n
  • Jaroszowice<\/strong> to wschodnia, peryferyjna dzielnica Tych\u00f3w, kt\u00f3ra dawniej (do 1972 roku) by\u0142a odr\u0119bn\u0105, niezale\u017cn\u0105 wsi\u0105. Poza tym, \u017ce jest to dzi\u015b sypialnia miasta, Jaroszowice wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 kilkoma unikalnymi faktami:<\/li>\n
      \n
    • Ksi\u0105\u017c\u0119cy rodow\u00f3d: Powsta\u0142y na wydzielonych gruntach s\u0105siednich L\u0119dzin w pierwszej po\u0142owie XV wieku, a ich pierwsza historyczna wzmianka pochodzi z 1427 roku.<\/li>\n
    • Dawny o\u015brodek przemys\u0142owy: W XVII wieku funkcjonowa\u0142 tu wielki staw spi\u0119trzaj\u0105cy wody rzeki Mlecznej. By\u0142 tam rozwini\u0119ty przemys\u0142 ku\u017aniczy, a lokalna ku\u017ania z 1697 roku produkowa\u0142a m.in. bro\u0144 (lufy).<\/li>\n
    • Centrum twardego buntu: To w\u0142a\u015bnie w Jaroszowicach, w marcu 1846 roku, dosz\u0142o do pami\u0119tnego strajku ch\u0142opskiego przeciwko \u00f3wczesnym rz\u0105dom.<\/li>\n
    • To\u017csamo\u015b\u0107 sportowa: Lokalny Osiedlowy Klub Pi\u0142karski JUW-e trzyma wci\u0105\u017c mocno t\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 i stanowi wa\u017cny punkt integracyjny na mapie peryferyjnych dzielnic.<\/li>\n<\/ul>\n
    • M\u0105ko\u0142owiec<\/strong><\/li>\n
    • Paprocany<\/strong> (z historycznym zespo\u0142em wypoczynkowym i Jeziorem Paproca\u0144skim).<\/li>\n
    • Radziej\u00f3wka<\/strong> to termin, kt\u00f3ry kryje w sobie zar\u00f3wno malownicze, odci\u0119te od \u015bwiata mazurskie siedlisko, jak i historyczn\u0105 enklaw\u0119 na \u015al\u0105sku (dzisiejsze Tychy). W uj\u0119ciu naukowym i eleganckim \u2013 z dala od miejskiego zgie\u0142ku \u2013 obie te lokalizacje stanowi\u0105 fascynuj\u0105cy obiekt poszukiwa\u0144. Radziej\u00f3wka w Tychach \u2013 naukowa tajemnica \u015al\u0105ska. Dla mieszka\u0144c\u00f3w po\u0142udniowej Polski \u201eRadziej\u00f3wka\u201d oznacza obszar na mapie Tych\u00f3w (w pobli\u017cu ulicy Katowickiej i Sadowej), dawniej b\u0119d\u0105cy terenem niezale\u017cnego folwarku i maj\u0105tku.<\/li>\n
        \n
      • Historia: Obszar ma ciekaw\u0105 genez\u0119 ziemia\u0144sk\u0105 i rolnicz\u0105 si\u0119gaj\u0105c\u0105 okres\u00f3w przedwojennych.<\/li>\n
      • Kontekst kulturowy: Nazwa cz\u0119sto pojawia si\u0119 w lokalnych badaniach historycznych nad dawn\u0105 gmin\u0105 Tychy, odnosz\u0105c si\u0119 do dawnych zabudowa\u0144 dworskich, w tym folwark\u00f3w i starych spichlerzy.<\/li>\n<\/ul>\n
      • Stare Tychy<\/strong> (najstarsza, historyczna cz\u0119\u015b\u0107 miasta)<\/li>\n
      • Suble<\/strong> to epokowa i ceniona jednostka pomocnicza miasta, kt\u00f3ra wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u0142\u0105czy miejsk\u0105 funkcjonalno\u015b\u0107 z zielon\u0105 enklaw\u0105. Centralnym punktem rekreacyjnym jest zrewitalizowany Park Suble (wraz z popularnym stawem), kt\u00f3ry stanowi idealn\u0105 przestrze\u0144 do regeneracji. Okolica oferuje r\u00f3wnie\u017c bogate zaplecze us\u0142ugowe.<\/li>\n
      • \u015ar\u00f3dmie\u015bcie<\/strong> \u2013 rdze\u0144 administracyjno-us\u0142ugowy (ang. core).<\/li>\n
      • Urbanowice<\/strong><\/li>\n
      • Wartog\u0142owiec<\/strong> \u2013 pierwotnie by\u0142a to osada cha\u0142upnicza, kt\u00f3rej nazwa po raz pierwszy pojawi\u0142a si\u0119 w 1596 roku (pocz\u0105tkowo jako nazwa stawu). Znajduje si\u0119 tu najwi\u0119kszy tyski cmentarz komunalny, na kt\u00f3rym pochowany jest m.in. Ryszard Riedel, wokalista zespo\u0142u D\u017cem. Historyczne \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105, \u017ce obszar dawnego folwarku le\u017cy w rejonie dzisiejszych ulic Dzwonkowej i Czarnej.<\/span><\/li>\n
      • Wilkowyje<\/strong><\/li>\n
      • Wygorzele<\/strong><\/li>\n
      • Zawi\u015b\u0107<\/strong> to najmniejsza dzielnica Tych\u00f3w (zamieszkiwana przez oko\u0142o 551 os\u00f3b), b\u0119d\u0105ca enklaw\u0105 ciszy i spokoju. Jej korzenie si\u0119gaj\u0105 prze\u0142omu XVII i XVIII wieku, kiedy powsta\u0142a jako osada cha\u0142upnicza karczuj\u0105ca Puszcz\u0119 Pszczy\u0144sk\u0105. Dzi\u015b jest to kameralne osiedle domk\u00f3w jednorodzinnych z Rodzinnymi Ogrodami Dzia\u0142kowymi \u201eKatarzynka\u201d.<\/li>\n
      • Zwierzyniec<\/strong><\/li>\n
      • \u017bwak\u00f3w<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n

        2. Uk\u0142ad Urbanistyczny (Koncepcja \u201eNowych Tych\u00f3w\u201d)<\/h4>\n

        R\u00f3wnolegle do podzia\u0142u administracyjnego funkcjonuje struktura stworzona przez zesp\u00f3\u0142 urbanist\u00f3w pod kierunkiem prof. Tadeusza Teodorowicza-Todorowskiego. Tychy zosta\u0142y zaprojektowane jako miasto linearne z wyra\u017anym podzia\u0142em na Stare i Nowe Tychy.<\/p>\n

        Wyr\u00f3\u017cnikiem tego uk\u0142adu jest alfabetyczne nazywanie osiedli, kt\u00f3re dodatkowo otrzymywa\u0142y nazwy od imion \u017ce\u0144skich:<\/p>\n

        Dzielnica P\u00f3\u0142nocna<\/strong><\/p>\n

          \n
        • Punkt wyj\u015bcia stanowi Osiedle A<\/strong> (Anna).<\/li>\n
        • R\u00f3wnie istotnym obszarem jest Osiedle B<\/strong> (Barbara).<\/li>\n
        • W zestawieniu warto r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 Osiedle C<\/strong> (Celina).<\/li>\n
        • Kolejno jest to Osiedle D<\/strong> (Danuta i Dorota).<\/li>\n
        • W mi\u0119dzyczasie Osiedle E<\/strong> (Ewelina).<\/li>\n
        • Nast\u0119pnie przejdziemy do Osiedla F<\/strong> (Felicja).<\/li>\n
        • S\u0142owem zako\u0144czenia warto wspomnie\u0107 o Osiedlu G<\/strong> (Genowefa).<\/li>\n<\/ul>\n

          Dzielnica Po\u0142udniowa<\/strong><\/p>\n

            \n
          • Punktem wyj\u015bcia jest Osiedle H<\/strong> (Honorata).<\/li>\n
          • Ponadto wa\u017cnym elementem jest Osiedle K<\/strong> (Karolina).<\/li>\n
          • Uzupe\u0142nieniem wykazu jest r\u00f3wnie\u017c Osiedle L<\/strong> (Lucyna).<\/li>\n
          • Poza tym w sk\u0142ad wchodzi Osiedle \u0141<\/strong> (\u0141ucja).<\/li>\n
          • Ma\u0142o tego, to jeszcze Osiedle M<\/strong> (Magdalena).<\/li>\n
          • Ponadto na li\u015bcie znajduje si\u0119 Osiedle N<\/strong> (Natalia).<\/li>\n
          • Z kolei Osiedle O<\/strong> (Olga).<\/li>\n
          • W dalszej kolejno\u015bci Osiedle P<\/strong> (Paulina).<\/li>\n
          • R\u00f3wnie wa\u017cne jest Osiedle R<\/strong> (Regina).<\/li>\n
          • Podobnie sytuacja wygl\u0105da w przypadku Osiedla S<\/strong> (Stella).<\/li>\n
          • Analogicznie, Osiedle T<\/strong> (Teresa).<\/li>\n
          • Na uwag\u0119 zas\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c Osiedle U<\/strong> (Urszula).<\/li>\n
          • To\u017csame z obszarem Osiedla W<\/strong> (Weronika).<\/li>\n
          • Id\u0105c tym tropem, warto wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 Osiedle Z<\/strong> (Zuzanna).<\/li>\n
          • Zwie\u0144czeniem jest Osiedle Cztery Pory Roku<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n

            Zgodnie z koncepcj\u0105 urbanistyczn\u0105, nazwy wi\u0119kszo\u015bci ulic na danym osiedlu rozpoczynaj\u0105 si\u0119 na t\u0119 sam\u0105 liter\u0119 co nazwa samego osiedla.<\/p>\n\n\n\n

            <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Dla jedynego w swoim rodzaju Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach, Tychy s\u0105 pulsuj\u0105cym mikrokosmosem \u2013 przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej zgie\u0142k dynamicznie rozwijaj\u0105cego si\u0119 miasta harmonijnie przeplata si\u0119 z o\u017cywczym, zielonym oddechem natury. Tychy \u2013 wielobarwne dzielnice, pulsuj\u0105ca natura to kola\u017c kontrast\u00f3w, gdzie rytm nowoczesnego miasta idealnie wsp\u00f3\u0142gra z koj\u0105c\u0105 zieleni\u0105. Przez pryzmat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3426","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3426"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3440,"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3426\/revisions\/3440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}