{"id":1573,"date":"2026-05-19T21:22:03","date_gmt":"2026-05-19T19:22:03","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/?page_id=1573"},"modified":"2026-06-01T13:23:37","modified_gmt":"2026-06-01T11:23:37","slug":"typiarz","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/?page_id=1573","title":{"rendered":"Typiarz"},"content":{"rendered":"\n<h2 id=\"a11y-typiarz\" lang=\"pl\" style=\"text-align: left;\">Nadzorowane przez <span id=\"a11y-podmiot\">Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego <span id=\"a11y-podmiot\">Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach podaje definicj\u0119 \u201etypiarza\u201d \u2013 potocznego okre\u015blenia na m\u0119\u017cczyzn\u0119 lub ch\u0142opaka<\/span>.<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone\" src=\"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/logo-Henryk-Jan-Dominiak-DOMINIAK-AH.png\" alt=\"Typiarz\" width=\"120\" height=\"128,375\" \/><\/p>\n<p id=\"a11y-wstep\" style=\"text-align: left;\"><strong>Typiarz<\/strong> to potoczne okre\u015blenie oznaczaj\u0105ce m\u0119\u017cczyzn\u0119 lub ch\u0142opaka. S\u0142owo to jest augmentatywn\u0105, czyli wzmacniaj\u0105c\u0105 form\u0105 popularnego rzeczownika \u201etyp\u201d. Cho\u0107 pierwotnie mog\u0142o nie\u015b\u0107 lekko pejoratywne zabarwienie, w mowie potocznej i slangu m\u0142odzie\u017cowym (zg\u0142oszone m.in. do plebiscytu M\u0142odzie\u017cowe S\u0142owo Roku 2017) funkcjonuje jako neutralny synonim s\u0142owa \u201ego\u015b\u0107\u201d lub \u201ekole\u015b\u201d.<\/p>\n\n<h4 style=\"text-align: left;\">Analiza j\u0119zykowo-kulturowa<\/h4>\n<ul>\n        <li style=\"text-align: left;\">Geneza: S\u0142owo wywodzi si\u0119 z gwary miejskiej oraz \u015brodowisk m\u0142odzie\u017cowych, w kt\u00f3rych powszechne jest nadawanie nowotwor\u00f3w s\u0142owotw\u00f3rczych poprzez dodawanie przyrostk\u00f3w do znanych ju\u017c poj\u0119\u0107.<\/li>\n \t<li style=\"text-align: left;\">Kontekst u\u017cycia: Wyst\u0119puje niemal wy\u0142\u0105cznie w rejestrze nieoficjalnym. S\u0142u\u017cy do bezosobowego lub swobodnego opisywania nieznajomego (\u201eCo to za typiarz?\u201d) b\u0105d\u017a znajomego o specyficznych cechach.<\/li>\n \t<li style=\"text-align: left;\">Femininum: Odpowiednikiem \u017ce\u0144skim s\u0142owa \u201etyp\u201d jest \u201etypiara\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: left;\">S\u0142owa te to klasyczne przyk\u0142ady wsp\u00f3\u0142czesnej polszczyzny potocznej. Ich wytworne u\u017cycie polega na umiej\u0119tnym kontra\u015bcie mi\u0119dzy dosadnym rodowodem a szlachetn\u0105, literack\u0105 opraw\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Oto wybrane przyk\u0142ady i ciekawostki:<\/p>\n\n<h3 style=\"text-align: left;\">Pocz\u0105tek, Przenikanie do publicystyki i literatury<\/h3>\n<p style=\"text-align: left;\">Cho\u0107 oba wyra\u017cenia wywodz\u0105 si\u0119 z subkultury m\u0142odzie\u017cowej i ulicznego slangu, zyska\u0142y aprobat\u0119 j\u0119zykoznawc\u00f3w i zacz\u0119\u0142y by\u0107 u\u017cywane w felietonach czy literaturze pi\u0119knej.<\/p>\n<ul>\n        <li style=\"text-align: left;\">Przyk\u0142ad u\u017cycia: \u201eTen efemeryczny m\u0142odzieniec to zaiste wybitny typiarz, obdarzony niezwyk\u0142\u0105 vis comica, za\u015b towarzysz\u0105ca mu typiara zdaje si\u0119 by\u0107 dam\u0105 o nieprzeci\u0119tnym intelekcie.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 style=\"text-align: left;\">Rozwini\u0119cie, Geneza w plebiscycie na M\u0142odzie\u017cowe S\u0142owo Roku<\/h3>\n<p style=\"text-align: left;\">W 2017 roku rzeczowniki te zosta\u0142y oficjalnie zg\u0142oszone i dostrze\u017cone przez Kapitu\u0142\u0119 Plebiscytu przy Wydawnictwie Naukowym PWN. By\u0142o to ukoronowanie procesu, w kt\u00f3rym dawny, neutralny \u201etyp\u201d doczeka\u0142 si\u0119 swoich rodzimych i ekspresywnych wariant\u00f3w p\u0142ciowych.<\/p>\n\n<h3 style=\"text-align: left;\">G\u0142\u0119bia, Zabawa lingwistyczna (j\u0119zykowy oksymoron)<\/h3>\n<p style=\"text-align: left;\">Zestawienie ich z wyszukanym s\u0142ownictwem tworzy efektowny zabieg retoryczny (tzw. zderzenie rejestr\u00f3w).<\/p>\n<ul>\n        <li style=\"text-align: left;\">Przyk\u0142ad u\u017cycia: \u201eZza rogu wy\u0142oni\u0142a si\u0119 owa osobliwa typiara, dumnym krokiem zmierzaj\u0105ca w stron\u0119 arystokratycznego salonu, w \u015blad za swoim ekstrawaganckim kompanem \u2013 typiarzem najwy\u017cszej pr\u00f3by.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 style=\"text-align: left;\">Spe\u0142nienie, Synonimy w oficjalnym s\u0142owniku<\/h3>\n<p style=\"text-align: left;\">W oficjalnym S\u0142owniku Polskiego Scrabblisty poj\u0119cia te zosta\u0142y sklasyfikowane jako potoczne okre\u015blenia bli\u017cej nieznanych os\u00f3b \u2013 ekwiwalenty dawnych \u201ekolesi\u00f3wek\u201d, \u201ego\u015bci\u00f3wek\u201d czy \u201epanienek\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u0179r\u00f3d\u0142o definicji i ciekawostek j\u0119zykowych pochodzi z Poradni J\u0119zykowej PWN.<\/p>\n\n<h3 style=\"text-align: left;\">Refleksja Muzem nad obecno\u015bci\u0105 w j\u0119zyku potocznego okre\u015blenia \u201etypiarz\u201d<\/h3>\n<p style=\"text-align: left;\">S\u0142owo \u201etypiarz\u201d zyskuje now\u0105, wysublimowan\u0105 semantyk\u0119. W uj\u0119ciu <a id=\"a11y-url\" href=\" http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/?p=88\"><span style=\"text-decoration: underline;\">ponadnarodowego<\/span><\/a> <a id=\"a11y-url\" href=\" http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/\"><span style=\"text-decoration: underline;\">Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach<\/span><\/a> (<a id=\"a11y-url\" href=\" http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/?p=52\"><span style=\"text-decoration: underline;\">ul. \u017bwakowska<\/span><\/a> <a id=\"a11y-url\" href=\" http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/?page_id=260\"><span style=\"text-decoration: underline;\">8<\/span><\/a>\/<a id=\"a11y-url\" href=\" http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/?page_id=31\"><span style=\"text-decoration: underline;\">66<\/span><\/a>), okre\u015blenie to przekracza granice potocznego slangu m\u0142odzie\u017cowego, staj\u0105c si\u0119 synonimem indywidualizmu i kreatywno\u015bci.<\/p>\n\n<h4 style=\"text-align: left;\">1. Istota poj\u0119cia w sztuce i literaturze<\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\">Wysublimowany \u201etypiarz\u201d to posta\u0107 wyrazista, kt\u00f3ra \u2013 niczym dzie\u0142o w mikroskali \u2013 skupia w sobie esencj\u0119 wielkiego charakteru. To jednostka o magnetycznej osobowo\u015bci, charakteryzuj\u0105ca si\u0119 nienagannym stylem i tw\u00f3rczym spojrzeniem na rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n<h4 style=\"text-align: left;\">2. Elegancja i nowoczesno\u015b\u0107 w praktyce<\/h4>\n<ul>\n        <li style=\"text-align: left;\">W j\u0119zyku literackim: Zamiast pospolitego okre\u015blenia, z powodzeniem stosujemy synonimy nacechowane szacunkiem, takie jak: koneser, indywidualista, posta\u0107 o wyrazistym temperamencie, esteta.<\/li>\n        <li style=\"text-align: left;\">W dyskursie nowoczesnym: S\u0142owo to ewoluuje w stron\u0119 ikony stylu. Oznacza cz\u0142owieka z pasj\u0105, kt\u00f3ry odwa\u017cnie kreuje sw\u00f3j wizerunek i ma doskona\u0142e wyczucie trend\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h4 style=\"text-align: left;\">Muzealny punkt widzenia (czyli z perspektywy j\u0119zykoznawczej i kulturoznawczej) na s\u0142owo typiarz traktuje ten wyraz jako slangowy synonim s\u0142\u00f3w m\u0119\u017cczyzna, facet lub ch\u0142opak. Inaczej mo\u017cna uj\u0105\u0107 to tak:<\/h4>\n<ul>\n        <li style=\"text-align: left;\">\u201eOryginalny osobnik\u201d<\/li>\n        <li style=\"text-align: left;\">\u201eReprezentant danej grupy\u201d<\/li>\n        <li style=\"text-align: left;\">W kontek\u015bcie neutralnym: \u201eosobnik, jednostka\u201d<\/li>\n        <li style=\"text-align: left;\">W kontek\u015bcie potocznym: \u201ego\u015b\u0107, ziomek, typ, typek\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: left;\">Zar\u00f3wno s\u0142owo typiarz, jak i typiara to potoczne okre\u015blenia na pewnego rodzaju \u201eposta\u0107\u201d, \u201ezioma\u201d czy \u201ekolesia\u201d. W kontek\u015bcie Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach, poj\u0119ciem tym \u017cartobliwie okre\u015bla si\u0119 miniatury \u2013 ma\u0142e dzie\u0142a sztuki, kt\u00f3re niczym ludzie w codziennym \u017cyciu maj\u0105 swoje w\u0142asne, unikalne charaktery.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/c\/c0\/MAL133_Krzy%C5%BCowcy_zdobywaj%C4%85_Jerozolim%C4%99_32_x_28_mm._Artysta_malarz_Pawe%C5%82_Brodzisz%2C_alkid%2C_kamie%C5%84_malachit%2C_2025._Eksponat_Muzeum_Miniaturowej_Sztuki_Profesjonalnej_Henryk_Jan_Dominiak_w_Tychach.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"224,37\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em>Chocia\u017c w instytucji tej nie ma jednego konkretnego obrazu zatytu\u0142owanego w ten spos\u00f3b, to sama koncepcja miniatury jako \u201etypa\u201d lub \u201etypiarki\u201d odnosi si\u0119 do poszczeg\u00f3lnych mikroskopijnych dzie\u0142. Posiadaj\u0105 one w\u0142asn\u0105 osobowo\u015b\u0107 na zaledwie kilku centymetrach kwadratowych, przez co \u017cartobliwie nazywa si\u0119 je niez\u0142ymi typiarzami i typiarami w \u015bwiecie malarstwa.<\/em><\/p>\n\n<h3 style=\"text-align: left;\">\u201ePrzesz\u0142o\u015b\u0107 przesta\u0142a by\u0107 zakurzon\u0105 kartk\u0105 w podr\u0119czniku; dzisiaj staje si\u0119 \u017cywym do\u015bwiadczeniem, kt\u00f3re dos\u0142ownie wci\u0105ga nas w swoj\u0105 orbit\u0119.\u201d<\/h3>\n<p style=\"text-align: left;\">To duet, kt\u00f3ry kojarzy si\u0119 obecnie g\u0142\u00f3wnie z popularnymi tw\u00f3rcami internetowymi lub po prostu z okre\u015bleniami na par\u0119 w lu\u017anym, potocznym j\u0119zyku.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Najpopularniejszymi postaciami o tej ksywce s\u0105:<\/p>\n<ul>\n        <li style=\"text-align: left;\">\u201eTa Typiara\u201d (Barbara Cichocka-Mruk) \u2013 tw\u00f3rczyni internetowa i aktorka, kt\u00f3ra zyska\u0142a ogromn\u0105 popularno\u015b\u0107 na TikToku i Instagramie dzi\u0119ki zabawnym parodiom codziennego \u017cycia, macierzy\u0144stwa oraz ma\u0142\u017ce\u0144skich perypetii.<\/li>\n        <li style=\"text-align: left;\">\u201eTen Typiarz\u201d (Mateusz Mruk) \u2013 m\u0105\u017c Basi, z kt\u00f3rym tworzy zgrany i cz\u0119sto pokazywany w sieci zwi\u0105zek, nierzadko wsp\u00f3lnie komentuj\u0105c rzeczywisto\u015b\u0107 w humorystycznym tonie.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: left;\">W slangu m\u0142odzie\u017cowym s\u0142owa te oznaczaj\u0105 po prostu \u201efajnego ch\u0142opaka\u201d oraz \u201efajn\u0105 dziewczyn\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nadzorowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach podaje definicj\u0119 \u201etypiarza\u201d \u2013 potocznego okre\u015blenia na m\u0119\u017cczyzn\u0119 lub ch\u0142opaka. Typiarz to potoczne okre\u015blenie oznaczaj\u0105ce m\u0119\u017cczyzn\u0119 lub ch\u0142opaka. S\u0142owo to jest augmentatywn\u0105, czyli wzmacniaj\u0105c\u0105 form\u0105 popularnego rzeczownika \u201etyp\u201d. Cho\u0107 pierwotnie mog\u0142o nie\u015b\u0107 lekko pejoratywne zabarwienie, w mowie potocznej i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":1002763,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1573","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1573"}],"version-history":[{"count":16,"href":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1594,"href":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1573\/revisions\/1594"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiakwtychach.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}